Viser arkivet for stikkord distriktspolitikk

"Lucky loser"

Den norske distriktspolitikken har spelt fallitt. Senterpartiets sjølvskrytande slagord ”Ta heile landet i bruk” har aldri vore meir røyndomsfjernt enn i dag. No kan det demonterast og plasserast trygt på historias skraphaug i eit kott på fylkesarkivet på Hermansverk. Folkerørsla inn til dei store tunge befolkningssentra på Austlandet er sterkare enn nokosinne. Aldri i tida etter 1945 har folketalsutviklinga i fylket vårt vore meir i utakt med landet elles enn i perioden 2005-14. Er det framleis nokon som hugsar kven som styrte dei viktigaste distriktsdepartementa i denne perioden? Som oppretta Distriktssenteret og Bulystprogrammet?

Det spelar inga rolle. ”Hensikten var god,” som dei sa på Brann stadion, når Kniksen i sine glansdagar sende ei pasning som dei mindre oppvakte medspelarane ikkje forstod døyten av. I slutten av den raudgrøne regjeringsperioden kryssa vi ei symbolsk grense i landet vårt: no bur over fire millionar nordmenn i byar og tettstader i landet vårt. Meir enn 80 pst. altså. Det vil bli ”verre”. Eller som dei så treffande skreiv det i Bygdenummeret (hehe) av det liberale og urbane tidsskriftet Minerva, som kom ut denne veka: ”Fire millioner nordmenn kan ikke ta feil.” Sjølvsagt kan dei ikkje det. Éin av grunnane til dette er forresten den store innvandringa; innvandrarane vil bu meir sentralt enn andre innbyggjarar i Noreg.

Det finst berre éin grunn til at folketalet veks mindre i Sogn og Fjordane enn i andre fylke: vi manglar dei større urbane sentra. Med andre ord: vi har ingen byar av noko omfang. Det viktigaste historiske spørsmålet er kvifor vi ikkje har klart å få til noko form for moderne byutvikling i vårt fylke. Kvifor fekk vi t.d. aldri eit sterkt industrielt og maritimt kraftsenter ved kysten vår? Eg har brukt timar på å diskutere dette med heidersmannen Eivind Hjellum i Florø. Vi vert ikkje einige. Vi er ikkje på same bølgjelengde. Men vi har eit danna ordskifte. Det gir von. Kanskje kan den kommande fylkessoga, som kollegaene mine på høgskulen arbeider med, gi oss eit fjom av svaret. Kanskje kan vi møtest til ein ”Tysdagsdebatt” om temaet på Meieriet i Sogndal. Her har vi i det minste ei levande scene og eit livskraftig studentmiljø som kan matche dei største småbyane.

Den demonteringa som no mange peikar på skjer med fylket vårt, har mykje av si forklaring i det eg har skrive ovanfor. Vi har sjølvsagt vunne nokre distriktspolitiske slag opp gjennom åra, men vi har tapt krigen. Våpenlageret er tomt. Distriktspolitikken er avvikla. Staten, inklusive Ap-staten, er ikkje lenger redningsmann. Det beste vi kan gjere no, er å byggje einsidig og konsentrert opp kring den positive utviklinga vi ser i Sogndal og Førde med omland. Men skal det duge til noko, må vi sprengje i filler dei spede folketalsprognosane til Statistisk sentralbyrå for desse to ”småbyane.” Fylkesmann Anne Karin Hamre, og mange andre, seier det same; berre med andre ord. Lat no, for éin gongs skuld, ord verte handling.

”Lucky loser”, kallar éin av forskarane på det store HiSF-leidde prosjektet ”Lærande regionar”, fylket vårt. Han heiter Jon P Knundsen, kjem frå Universitetet i Agder og ser oss utanfrå. Og han har rett. For sjølv om vi har tapt, har vi lukkast med mykje. Det visste vi. No skal vi få vite kvifor. Og dei enkle svara finst ikkje, seier prosjektleiaren, HiSF-forskaren Göran Söderlund. Det er bra. Vi skal ta resultata frå dette prosjektet til fornuftig vitende og undring, ikkje bruke dei til å briske oss sjølve endå meir. Vi har dessverre alt sett tendensar til dette.

Forresten. Bygdenummeret (hehe) til tidsskriftet Minerva slår fast at bygdene er best på integrering av innvandrarar. Aller best er vi på Vestlandet. Thaikvinnene reddar bygda. Er ikkje dette noko for framsnakkarane i Framtidsfylket AS?

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis laurdag 7. mars 2015.
Twitter: @georgar

Valkamp i trivselsfylket

Eg hugsar ikkje kven som kom på ideen om å gi utkantfylket vårt namnet ”trivselsfylket”. Truleg var det tidlegare fylkeskultursjef Lidvin Osland; det var i alle fall i hans ånd. Kanskje angrar han i dag.

Ordet trivselsfylke er som henta ut av evighetsprogrammet til Senterpartiet. Her trivst det meste og dei fleste. Levealderen er høg, og vi vert stadig fleire eldre. Kommunane toppar velferdslistene, skulane våre er fantastiske, og elevane våre er i heilt landstoppen. No skal vi til og med forske på dette. Kvifor det, forresten? Mange, blant dei kommunal- og regionalministeren, synest jo alt å ha svaret klart.

Kommunane er små, naboskapen trong, folkehelsa på topp. Kriminaliteten er låg. Brotsverka vert oppklara. Framleis skårar vi høgt på dei fleste ”gode lokalsamfunn”-indikatorane. Landbruket står sterkt. Industrien skrantar litt, men vi har livskraftige lokalbankar. Ekteskapa varer lenge, og få born vert fødde utanfor ekteskap.

Den mentale førestillinga om trivselsfylket er som skapt for valkampen til Senterpartiet i det velståande, offentleg finansierte utkantfylket Sogn og Fjordane i det oljesmurte Noreg. Les heile Innhogget her