Viser arkivet for stikkord andenæs

Eit regionalt hårløft

1990-talet var tiåret for den store samferdselsrevolusjonen i indre Sogn. ”Eg tenkte vel den gongen at denne endringa kunne vere ein god stimulans for eit regionalt hårløft i vår region,” skreiv banksjef Egon Moen i Sogn Avis tidlegare i haust. Han spurte så om dei nye kommunikasjonane har skapt nokon vekst i busetnad og næringsliv. Og vart no Håbakken det nye Sinsenkrysset?

Den gode Egon gav sjølv svaret i avisa: sidan 1995 har folketalet i indre Sogn blitt redusert med 200 personar. Han konstaterte at berre Sogndal har hatt vekst å snakke om, mens fleire av dei andre kommunane har opplevd stor nedgang i folketalet. Ingen har gidda svare på innlegget til Moen og hans etterlysing av det regionale hårløftet. Kvifor det? Du må vere tungnæm om du ikkje har skjønt at i dagens framsnakkingstider, skal det negative tigast i hel.

Sist veke inviterte så ein annan banksjef, Arvid Andenæs, sogndølene til morgonfrukost på det største hotellet i regionsenteret. Som vanleg var det godt med folk og god stemning under bankfrukosten med Arvid. Men dei siste åra har analysane hans vorte mindre skarpe. No legg han, i god framsnakkingsånd, mest vekt på kor gode vi er, og kva for store mulegheiter vi har. Her i Sogn appellerer likevel Arvid framleis, så godt han kan, til at vi må vere ein samla region med tette nettverk og eitt senter; Sogndal.

Heile indre Sogn må assosiere seg med Sogndal-namnet og byggje si utvikling på den sterke merkevara og identiteten dette namnet representerer nasjonalt og internasjonalt, fortel banksjefen. Men han trekkjer også fram Lærdal Grønt, Blue Fjords, Highsoft, aluminum, opplevingsturisme. Og HiSF, fotballen og gründerverksemdene på Campus. Kvifor skulle ikkje indre Sogn lykkast med eit skikkeleg hårløft, 20 år i etterkant? Sogn United er framtidsvisjonen til Arvid Andenæs.

Han har også løyvd litt pengar til Tanketanken Sogn, eit prosjekt som vert leia av Laura Kvamme i Fjærland. Oppdraget er enkelt og utfordrande: korleis skape eit attraktivt næringsliv for neste generasjon og styrke profilen av Sogndal som gründerbygd? Det første arbeidsmøtet i Tenketanken med utvalde unge tilflyttarar er alt halde: 13 unge vaksne med god utdanning busette og med arbeid på Leikanger, Sogndal og Kaupanger, møttest midt i september på kafé Krydder i sentrum av Sogndal. Dagsorden var slik: kva kjenneteiknar Sogndal, kvifor kom de hit, korleis kan Sogndal verte ein (endå) meir attraktiv kommune, korleis kome bygdefolket i møte?

Som venta er natur og friluftsliv sentralt for nesten alle. Som venta er det stor misnøye med bustadprisar og bustadtilbod. Og at unge, single menneske ønskjer seg betydeleg meir urbanitet, kultur og møteplassar i sentrum, overraskar ingen. Fleire jobbar å velje mellom er òg noko som vert etterlyst. Dessutan: kvifor går ikkje dei unge tilflyttarane på møte om reguleringsplanar, som for Fjøra Vest? Og kvar helst skal ein stakkars ung tilflyttar få treffe bygdefolket? Innflyttarplaga lever enno i bygdebyen.

Prosjektet til Laura skal samle og samtale med andre unge enn dei single, høgt utdanna tilflyttarane. Men det som er peikt på ovanfor, er uansett viktige faktorar som det framtidige Sogndal må ta med seg. Det gjeld også dei mange heimfødingane i kommunestyret. Regionsenteret er i ei særstilling i indre Sogn. Vi veks, men veksten er likevel altfor liten. ”Me kan ikkje ha eit Sogndal med 6.000 menneske, me treng eit Sogndal med 10.000 menneske, eller like stort som Førde”, sa den framsynte årdølen Terje Laberg i 2007.

Vi treng eit regionalt hårløft i Sogn no, 20 år etter at vi fekk dei nye vegane og tunnelane. Men meir enn i 1995 må dette løftet skje med basis i tyngdepunktet Sogndal. Utan det vert det ikkje noko hårløft i det heile. Du er vel samd med meg i dette, Egon Moen?

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis laurdag 24. oktober 2015.
Twitter: @georgar

Nok framsnakking no

”Lat oss bli verdas beste på oppvekst,” skreiv vår alles ven, bankdirektør Arvid Andenæs, i eit langt innlegg i lokalavisene før jul. Bodskapen var enkel: vi må samle oss om noko positivt og offensivt. Vi må forvalte rikdommen vår slik at den gir avkastning i form av styrka profil, styrka sjølvtillit og positiv utvikling, skreiv fylkets mektigaste ba(n)kmann. Er det derfor han er så knipen med pengane? Om du treng risikokapital, er nemleg fylkesbanken ikkje den som først opnar dørene for deg.

I innlegget sitt skrytte Andenæs av ein annan fylkestopp, sjefs-Navar Tore Thorsnes. No vil også han underhalde oss med lange, oppbyggjelege avisinnlegg. Eit lite tiltak opp i alt Nav-elendet. I det «glimrande» førjulsinnlegget streka også Thorsnes under at vi må samle oss kring utvikling av dei «fantastiske ressursane» våre, ”om det no skulle vere næringsliv, natur eller den kunnskapsrike ungdomen vår”. Alle må vi stå fram, skreiv han, som ”stolte over det flotte fylket… og vere offensive i debattane om framtida vår, utan hua i handa.”

Avisredaktørens resept er den same: «Folkens, me må bli betre – mykje betre på å framsnakka kvarandre», skriv redaktør Fardal. Og han viser til Thornes og hans rørande forteljing om kor «fantastiske» vi er. Medietoppen Arve Sandal avslutta det heile med eit tilbakeskodande romjulsbrev om kor bra alt var i og for Sogn og Fjordane på 60-, 70- og 80-talet. Lenge leve Gerhardsen, Kyllingmark og Willoch. Skikkelege karar, veit du. Mens dei styrte, fekk vi som budde her, «trua på oss sjølve og at det vi driv med, er verdifullt for folk og land.»

Slik er det ikkje i dag. No er «nokon», den blåblå regjeringa visst, ute etter oss. Dei vil ta frå oss det Gerhardsen og Kyllingmark bygde opp. Vi er utpeikte til «avviklingsfylke.» Derfor bles fylkestoppane våre til full positiv mobilisering. Ordførar Harald Offerdal i stagnerande Balestrand har funne i alt 19 statlege reformer som skal gje oss «robuste fagmiljø og betre tilbod.» Men, seier sindige, seige Offerdal, «me har ikkje sett det dokumentert.» Vi er då så fantastisk gode på det meste; skule, utdanning, trivsel, lærarkrefter, oppvekstvilkår, kunnskapsrike ungdommar, at vi ikkje treng reformer av noko slag. Heller «back to the 60ies» med Arve Sandal. Og nokre Nav-kurs i «framsnakking», med Jan Inge Fardal og Rasmus Mo. Nei, forresten. Hent Frode Grytten hit. Skrønemeisteren frå Odda. Han skrønar så vi trur det verkeleg er sant.

«Når veldig mange sier det samme, er det tid for å høre på noen andre.» Det skreiv ein annan odding, Knut Olav Åmås, i Aftenposten sist laurdag. Tenk litt over det. Om det er eit fylke som verkeleg treng reformer, i lokal- og regionalforvaltning, næringsliv, skulevesen osv., må det vere Sogn og Fjordane. For framtidsprognosane for fylket er svært dårlege. Kvifor løyner de dette? Demografien talar sitt tydelege språk. Vi kjem dårlegast ut av alle fylke. Ungdomstala stuper. Og trass all begeistring, er innflyttingstala like negative som før. Bryr Framtidsfylket AS seg om det? Vår siste demografiske skanse, høge fødselstal per kvinne, er no også snart historie. Berre storstila innvandring kan «redde» oss.

Ingen kan skrøne seg vekk frå dette. Det hjelper korkje med «framsnakking», endelaust sjølvskryt eller fantastiske forteljingar. Spør heller: kvifor er det så få som flyttar hit? Den hemningslause begeistringa, den ukuelege, men evnelause optimismen, og den påtekne positiviteten duger ikkje som framtidsverktøy. Empirien talar sitt eige språk. Vi må omstille oss, vi også. Men når til og med den mektige banksjefen vil «framsnakke» oss til ein ny røyndom, ringjer alarmklokkene.

”Framsnakking” er ikkje berre eit språkleg dårleg ord. Det hjelper heller ikkje ein døyt. Seier eg, mens eg stolt tek på meg «Nei-hatten».

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis laurdag 7. februar 2015.
Twitter: @georgar