Viser arkivet for februar, 2016

Om eg skulle plante eit tre

Om eg skal plante eit tre igjen, eller så eit frø, då skal det vere eit frø av nestekjærleik, respekt og empati.

Innhogg i Sogn Avis 27.2.2016. Les heile innhogget her:

https://mannmedgreip.wordpress.com/2016/02/27/om-eg-skulle-plante-eit-tre/

Vinteren kjem

Det har vore travle og aktive dagar i og kring Sogndal siste veka. Bygda har syda av levande liv både i sentrum og i fjellsidene; eit ungt og menneskeleg teikn på at pilene peikar oppover for kommunen vår. Dette skjer i det første året av tredje perioden i den lange og, for det meste, positive ordførartida til ursogndølen Jarle Aarvoll.

Vi dunkar konkurrenten Førde på nesten alle parameter. Inga fjordbygd på Vestlandet, knapt nok i Noreg, kan måle seg med Sogndal når det gjeld moderne utvikling. Tenk over det iblant. Imens klagar og syter floreværingane ute ved det som skulle vere «gullkysten» vår, godt akkompagnert av allvitaren Frank Aarebrot. Dei får det ikkje heilt til. Vi har ingen gullkyst i Sogn og Fjordane. Men vi har ein sølvfjord.

Nok om det. For no kjem vinteren, som sentralbanksjef Øystein Olsen sa det i årstalen sin torsdag. Dei kommande åra vert harde. Ei meir krevjande fase i norsk økonomi er rundt hjørnet. Produktivitetskommisjonen, leia av (den tidlegare) venstremannen, økonomiprofessor Jørn Rattsø, var endå tydelegare i språket: festen er slutt no, forkynte dei. Produktiviteten har stagnert, og på fleire område, bl.a. i byggnæringa, gått betydeleg tilbake. Finanskrise og sterkt aukande innvandring har drege lønnsnivået ned.

Høg oljepris og oljesmurde offentlege budsjett har gjort at dei fleste av oss har merka lite til produktivitetssvikten. Lågare vekstbidrag frå oljenæringa, flyktningsituasjonen, grøn omstilling og ein høgare prosentdel eldre vil forverre økonomien. Kor godt vi lukkast med å auke produktivitets¬veksten, vil vere avgjerande for den langsiktige velstandsutviklinga i Noreg. Alt må no setjast inn på å auke produktiviteten, seier produktivitetskommisjonen.

Den nye veksten må skapast i nye næringar. Vi må få til eit skifte frå ein ressursøkonomi til ein kunnskapsøkonomi. Kvalitet må prioriterast framfor kvantitet både i høgare utdanning og forsking. Det må satsast betydeleg meir på realfag og teknologi i staden for billege samfunnsfag. Vi har for mykje merksemd på samfunnsutfordringar, for lite på vitskap, heiter det. Noreg må omfamne den teknologiske utviklinga, robotar og delingsøkonomi. Vi må kvitte oss med for gunstige velferdsordningar. Særleg gjeld dette den rause sjukelønnsordninga.

Om vi ikkje gjer noko, må skattane aukast betydeleg. I 2060 må vi kanskje betale 65 pst. av inntekta vår i skatt. Kommisjonen rår til å tone ned dei mange distriktspolitiske målsetjingane vi har, til fordel for meir livskraftige byar, meir brutale prioriteringar i offentleg sektor og ei meir rasjonell organisering av offentleg forvaltning. Treng vi, alvorleg talt, fylkeskommunen? Eller er det udanna å spørje slik i sjølvaste trivselsfylket?

Det er unødvendig å seie at den framtidige velferda vår vil vere betydeleg avhengig av korleis vi som nasjon taklar den tallause straumen av flyktningar som gjerne vil inn til oss. Vi kan sleppe inn berre ein bitteliten brøkdel. Sjølv Sylvi Listhaugs restriktive linje vert altfor sjenerøs, slik Astrid Meland skreiv i VG torsdag. Vi må bli både betydeleg strengare og meir urettferdige. Heile flyktningssystemet må leggjast om. Alternativet er kaos. Både nasjonalt og globalt.

Mens eg skriv desse linjene, tikkar det inn nye befolkingstal frå SSB. I 2015 vaks folketalet i Sogndal med 2,1 pst. Vi vart 162 nye sogndølar. Vi er på klart på fylkestoppen. Og ingen fjordkommunar i landet slår oss. I Førde var veksten berre 0,8 pst. I Flora 0,5. På fylkesbasis 0,3. Sogndal hadde i 2015 også eit innanlands flytteoverskot, ulikt dei fleste andre distriktskommunar.

Så seier tala. Det går bra i Sogndal. Men også hos oss må vi no, av mange grunnar, bu oss på vinteren. Vi er vel klare for det?

Denne teksten er trykt som Innhogg i Sogn Avis laurdag 20. februar 2016.
Twitter: @georgar