Det har meg for øyre at det for tida på går eit arbeid for å få til ei ny rettskrivingsnorm for nynorsk. Arbeidsgruppa, som utruleg nok er 100% Sylfest Lomheim-fri, har som mål at det skal bli lettare å vera nynorskbrukar. Kanskje ikkje det mest grensesprengjande målet nokon har sett seg opp gjennom historia, men lat gå.

Den nye reforma skal etter planen setjast i kraft frå august 2012, så det har til no endå ikkje kome så mykje handfast om kva me har i vente. Det som likevel har blitt uttrykt frå Språkrådet, som er oppdragsgjevar, at norma skal vera «tydeleg, enkel og stram […], utan sideformer». Mykje tydar altså på at den rike valfridommen i kva ord ein kan velja forsvinn. Med færre sidestilte former skal arbeidsgruppa gjera nynorsken enklare og meir attraktiv.

Men dette resonnementet gjer at det skurrar hjå meg. Er det ikkje nettopp den rike valfridomen som er nynorsken si styrke? Er det ikkje moglegheita til å kunne tilpassa skriftsspråket til sitt eige talemål som gjer at me skriv nynorsk? Skal me tru Språkrådet er det heilt feil. Det er jo unekteleg ikkje slik at talemålet er likt i heile det nynorske Noreg, det er difor valfridomen er nynorsken si styrke. Det å kunne velja mellom «me» eller «vi», «mjølk» eller «melk» og a eller -e som siste bokstav i verb i infinitiv er kan jo umogleg seiast å vera ei svakheit. Kanskje er det for lite valfridom som er grunnen til at nynorsken tapar terreng i høve til bokmål?
<!-mer—>
Men det er ikkje berre i nynorske kretsar at debatten om normering av språk går. For ikkje lengje sidan såg eg ein debatt frå Litteraturhuset på NRK2. Debatten handla om norsk språk no og i framtida, og når det blei opna for fritt ordskifte frå salen, var ikkje frognerfruene seine med å gripa mikrofonen. Mellom mykje «nu», «efter», «sprog» og «sne» kom ei eksistensiell frykt for korleis framtida skulle bli etter at NRK før nyttår gav Ingerid Stenvold dispensasjon til å snakka dialekt i nyheitssendingane. Ei tysk kvinne som hadde flytta til Noreg sa seg einig, og sa det no var mest umogleg å få med seg nyheitene. Ho meinte òg det var eit stort problem å ta seg ein rundtur i landet, då ho ikkje forsto kva som blei sagt. Ei anna sa at slagordet «snakk dialekt, skriv nynorsk» var ei tragedie, då det undergravde skriftsspråket som talespråk(!).

For meg er ikkje det prov på anna enn at det er for lite dialekt i tv og radio, og når tidlegare språkforskar og no forfattar Helene Uri tok ordet forventa eg at denne sutringa skulle ta slutt. Men så feil tok eg… Uri, som for meg har framstått som ei forstandig kvinne, sa seg einig med dei frustrerte fruene, og sa til og med at det var trist at Stenvold hadde fått dispensasjon frå Dagsrevyen sitt dialektforbod.

Vidare kom det eg aldri hadde trudd eg skulle få høyra. Etter kvart kom fleire til orde som ynskja seg ei norm for eitt felles talemål. Det ville løysa alle språkproblem, og vart til og med påstått det var viktig av tryggingspolitiske grunnar! Når ein spelar det kortet veit ein at argumenta er dårlege.

Truleg blir det nok aldri noko felles normering for talespråket, men våren 2011 kan me venta nok oss ein hei dundrandes debatt om forslaget til norm som då blir lagt fram. For ein ting er sikkert: skriftsspråk og dialektar er ikkje noko ein køddar med, for det kan få Dovre til å falle.